• Sunday 9th August 2020

چرا سوزن‌دوزی بلوچ به عنوان لباس فاخر سال ایران انتخاب شد؟

سوزن‌دوزی بلوچ پس از آنکه سال‌ها قبل مفتخر به دریافت مهر اصالت از سازمان یونسکو شد، امسال به عنوان فاخرترین لباس ملی معرفی و “نشان فاخر ملی ایران” را دریافت کرد.

به گزارش کمپین فعالین بلوچ به نقل از تسنیم، صنایع‌دستی زیادی در  بلوچستان وجود دارد که از هزاران سال پیش تاکنون شرایط ساخت و کاربرد خود را حفظ کرده و اکنون نیز جزو فرهنگ و هنر اصیل این استان محسوب می‌شود.

سوزن‌دوزی بلوچ به‌عنوان یکی از رودوزی‌های منحصر به فرد کشور از جمله این هنرهاست، که در نمایشگاه بین‌المللی صنایع‌دستی مردادماه امسال به‌عنوان فاخرترین لباس ملی معرفی شد و “نشان فاخر ملی ایران” را دریافت کرد.

گرچه قدمت سوزن‌دوزی در ایران به سده‌های قبل از میلاد مسیح باز می‌گردد و سوزن‌دوزی بلوچ نیز دارای سابقه تاریخی است، ولی شواهد دقیقی از زمان رواج و سابقه باستانی سوزن‌دوزی بلوچ در دست نیست.

این هنر به‌عنوان نخستین شیوه قدیمی برای تزئین لباس‌های زنانه بوده که مواد اولیه آن نخ و پارچه است و فرآیند دوخت روی آن با سوزن انجام می‌شود.

این مواد اولیه در گذشته به‌صورت طبیعی تولید می‌شده، در واقع زنان بلوچ از الیاف پشم بز، گوسفند یا پنبه، پارچه بافته و از نخ ابریشمی که در بلوچستان تولید می‌شده برای دوخت کارها استفاده می‌کردند.

تا دهه ۵۰ بسیاری از مردم در بلوچستان به پرورش کرم ابریشم مشغول بودند و نخ مورد نیاز برای سوزن‌دوزی خود را تولید می‌کردند، اما اکنون پرورش کرم ابریشم در این منطقه وجود ندارد و معمولاً زنان برای سوزن‌دوزی از نخ کاموای پاکستانی استفاده می‌کنند.

سوزن‌دوزی در اکثر شهرها و روستاهای بلوچستان رونق دارد چرا که چارچوب اصلی لباس‌های محلی زنان در استان را مجموعه سوزن‌دوزی شده با نام “زی و گُپتان” تشکیل می‌دهد.

زی و گپتان شامل شش تکه پارچه سوزن‌دوزی شده است که چهار تیکه دور آستین و پاچه‌های شلوار و دو تیکه جلوی پیراهن را در بر می‌گیرد.

زنان بلوچ سوزن‌دوزی‌ها را بدون استفاده از طرح و نقشه قبلی تهیه کرده و در تمام مراحل دوخت از خلاقیت ذهن خود که دربرگیرنده نمادهای هندسی و حاوی تخیل و واقعیت‌های دنیای پیرامونی مردم منطقه است، استفاده می‌کنند.

این هنر در بین تمام زنان و حتی کودکان این قوم رواج دارد، چرا که هر دختر بلوچ از سنین کودکی‌، علاوه بر آموختن و انجام امور مختلف خانه‌‌داری، ‌‌موظف به‌ آموختن هنر سوزن‌دوزی‌ است، زیرا دوخت یک مجموعه سوزن‌دوزی شده لباس زنانه(زی و گپتان) جزو سنت‌های قدیمی و آموزه‌های زندگی آنها محسوب می‌شود.

علاوه برای این دوخت یک مجموعه سوزن‌دوزی حدود سه ماه زمان می‌برد و مشقت‌های زیادی به همراه دارد و کودک باید از این به بعد خود مسئولیت تهیه آن را بر عهده بگیرد.

سوزن‌دوزی بلوچ ظرفیتی اقتصادی نیز به شمار می‌رود، بطوری که سوزن‌دوزی برای یک لباس محلی به قیمت‌های چند صد هزار تومان و حتی بیش از یک میلیون تومان نیز به فروش می‌رسد.


Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *